Rozwijająca się równolegle, choć w opozycji, do elitarnego dramatu humanistycznego, a szczególnie do komedii zwanej erudita (uczona), commedia dell’arte opierała się w dużej mierze na zasadzie improwizacji. Aktorzy, biorąc sobie za kanwę szkicowy scenariusz, swobodnie improwizowali, wymyślali teksty stosowne do sytuacji, tworzyli zabawne gagi, zwane wówczas lazzi, popisywali się sztuczkami zręcznościowymi. Novum stanowiło dopuszczenie na scenę kobiet. Najważniejsze typowe postacie to: dwóch starców, mistrzów – Pantalone i Dottore, dwóch służących Arlekin i Brighella, pokojówka Kolombina i Kapitan (kapitan jest też mistrzem).
Analiza typowych postaci Istnieje wyraźny związek pomiędzy ich grupami. Arlekin ma wyraźnych przodków podobnie jak Brighella. Z Dottore, Capitano i Pantalone spotkać się można już w dawniejszych czasach, a młody kochanek, heroina i starzec stanowią typy szablonowe. Maski, jakie różne postacie nosiły na scenie, przypominają pod wieloma względami maski starożytne.