W Grecji aretalogie związane były np. z kultem Asklepiosa, którego w nich wzywano, by udzielił swej mocy leczenia. W późniejszym okresie wysławiały one także wysłanników bóstw czy postacie historyczne, którym przypisywano boską wielkość (wodzów, poetów, filozofów).
Aretologie świeckie były rodzajem biografii wielkich mężów. Sławiły ich wielkość i czyny jako gatunek sytuujący się pomiędzy mitem a późniejszym piśmiennictwem historycznym. Popularnym bohaterem takich aretologii był Apoloniusz z Tiany (np. Żywot Apolloniosa z Tyany autorstwa Flawiusza Filostrata). Swetoniusz podaje, że aretalodzy (łac. aretalogus) zabawiali uczestników cesarskich uczt opowieściami o czynach i cnotach wielkich mężów.
W późniejszym okresie aretologiami nazywano samo wyliczenie i opis cnót danej osoby, np. Cyceron wyliczał cnoty Pompejusza w mowie Pro Lege Manilia. W tej formie aretalogia została przeniesiona do chrześcijańskiego piśmiennictwa hagiograficznego.
W filozofii W innym znaczeniu aretologia oznacza dział etyki (filozofii moralnej) zajmujący się cnotami i