Z biegiem czasu, kiedy nauczanie stało na niezwykle wysokim poziomie, wielkie klasztory stały się dużymi i ważnymi monastycznymi centrami naukowymi i kulturowymi. Ich sława wykroczyła poza granice Indii i tysiące kandydatów ubiegało się o przyjęcie. Należy tu wymienić takie centra jak: Nalanda – (skt. Nālandā) (427-1197) (mahajana), pierwszy wielki uniwersytet. Studiowało tu ponad 10 000 studentów, głównie mnichów buddyjskich, ale i z zagranicy. Zniszczony przez muzułmanów. Valabhi – (pal. Valabhī) (ok. 780-ok. 845) (wczesne szkoły buddyjskie), często porównywany do Nalandy, studiowało tam co najmniej 6000 mnichów i mniszek. Zniszczony przez muzułmanów. Vikramaśīla – (skt. Vikramaśila, od VIII do XIII w.) (wadżrajana), w XI w. studiowało tam Guhjasamadżę i Sutrę Pradżniaparamitę ponad 8000 mnichów. Zniszczona przez muzułmanów.
Jednym z ważniejszych następstw rozwoju życia klasztornego było pogłębienie podziału między mnichami a świeckimi wyznawcami. Ideał arhata skrystalizował się właśnie w środowisku intelektualnej elity monastycznej. Był on sprzeczny z dążeniami ludzi świeckich, obarczonych rodzinami, a więc niemogących być mnichami. Miało to wpływ na tworzenie się mahasanghików (skt.