Zbigniew Franciszek Zaniewski (ur. 9 marca 1940; zm. 4 października 2017) – polski naukowiec, cybernetyk, działacz opozycyjny i społeczny.
Życiorys W 1978 w Instytucie Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego obronił pracę magisterską pt. „System profilaktyki wychowawczej w osiedlu wielkomiejskim na przykładzie osiedla Bródno w Warszawie”. Została ona zamówiona przez „RSM Praga”. Stanowiła później wzorzec organizacji systemu profilaktyki wychowawczej dla innych osiedli w Warszawie w latach 70. i 80., np. dla osiedla Służew nad Dolinką.
W latach 1978–1980 prowadził zajęcia w macierzystym Instytucie. Dotyczyły one teorii systemów autonomicznych oraz związanej z nią cybernetycznej teorii charakteru, stworzonych przez Mariana Mazura. W tym samym czasie, na prośbę ówczesnego dyrektora Instytutu Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji UW, prof. Stanisława Jedlewskiego, kierującego głęboko zakonspirowaną grupą opozycyjną „Jedlina”, podjął pracę w Akademii Spraw Wewnętrznych, w celu „zwiększania współczynnika humanizmu” w tej uczelni. Wykładał tam również teorię systemów autonomicznych i cybernetyczną teorię charakteru. W maju 1981 przeprowadził misję mediacyjną na rzecz ponad 40 tys.