Pewna grupa zrobiła także karierę w zawodach inżynierskich, na carskiej kolei oraz w armii carskiej, osiągając nieraz bardzo wysokie stopnie. W związku z coraz silniejszą pauperyzacją część tej szlachty przekształciła się jeszcze w XIX wieku w tzw. szlachtę brukową, . Następnie grupa ta zasiliła szeregi proletariatu miejskiego oraz warstwy inteligenckiej.
Zobacz też gołota jednodworcy szlachta magnateria w Polsce klientelizm okolica szlachecka sarmacja europejska sarmatyzm ziemiaństwo Związek Szlachty Zagrodowej
Bibliografia Daniel Beauvois, Trójkąt ukraiński. Szlachta, carat i lud na Wołyniu, Podolu i Kijowszczyźnie 1793-1914, Lublin 2005. Halina Chamerska, O położeniu i zbiegostwie czeladzi folwarcznej w Królestwie Polskim 1830-1864, PWN, Warszawa 1957. Halina Chamerska, Drobna szlachta w Królestwie Polskim w latach 1832–1864, PWN, Warszawa 1974. Małgorzata Dajnowicz, Drobna szlachta ziemi łomżyńskiej na przełomie XIX i XX Wieku, Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe im. Wagów, Łomża 2002. Stefan Kieniewicz, Pochodzenie polskiej inteligencji, „Tygodnik Powszechny” 1946 r. Teodora Rouppertowa, O szlachcie drobnej inaczej cząstkowej, Wisła 1880. Halina Szulc, Morfogeneza osiedli wiejskich w Polsce, Polska Akademia Nauk - Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania. Prace Geograficzne nr 163.