Nagrodami dla zwycięzców w początkowym okresie były wieńce z gałązek oliwnych, a później również wynagrodzenie pieniężne, co mogło stanowić pokusę do nieuczciwej walki i korupcji.
Starożytni Grecy przywiązywali dużą wagę do sprawności fizycznej, uważali, że ćwiczenia gimnastyczne zapewniają zdrowie i świadczą o doskonałości człowieka (ideał kalokagatii). Szczególnego znaczenia nabierało to w czasie wojny, gdy wojownicy musieli być sprawni do walki. Młodzi mężczyźni we wszystkich miastach-państwach stawali do współzawodnictwa w zawodach lekkoatletycznych. Igrzyska olimpijskie były tak wielkim wydarzeniem, że na czas ich trwania przerywano wojny, by wojujący mogli wziąć udział w zawodach, a widzowie – bezpiecznie dotrzeć do Olimpii.
Igrzyska organizowano ku czci Zeusa i dla niego też zapalano specjalny znicz w świętym gaju oliwnym w Olimpii. Najbardziej czczonym w starożytnej Grecji sanktuarium Zeusa, a zarazem centralnym punktem olimpijskiego kompleksu, było Altis. Choć przez pierwsze lata olimpiad był to tylko gaj, stopniowo wypełniały go świątynie, miejsca kultu i posągi wzniesione ku czci Zeusa. Znajdował się tam wielki ołtarz, który nie przetrwał do naszych czasów, a jego wygląd znamy jedynie z opisu Pauzaniasza – ówczesnego kronikarza.