arabski podbój Hiszpanii) 719–759 – część południowej Francji z miastami: Narbonne i Montpellier (719), Nîmes, Carcassonne i Autun (725); Bordeaux, Lyon, Besançon i Sens (731); Saint Remi i Awinion (734); Arles (735) 760 – bizantyńska Sardynię 798 – bizantyńskie Baleary 823 – bizantyńska Kretę 831–878 – bizantyńską Korsykę i Sycylię miasto Tarent – od 840 do 880 miasto Bari – od 841 do 871 obóz Garigliano – od 880 do 915 twierdzę Fraxinet – od 888 do 975
Kres ekspansji Odpór Ze zorganizowanych państw, tylko Cesarstwo Bizantyńskie (pomimo dwukrotnego oblężenia Konstantynopola w latach 674–678 i 717–718), Królestwo Franków, Nubia i etiopskie Królestwo Aksum oparły się Arabom. W drugiej połowie VIII wieku imperium arabskie poniosło pierwszą stratę terytorialną – po zwycięskich bitwach pod Tuluzą (721) i Poitiers (zwaną również bitwą pod Tours, 732) oraz po odbiciu Narbony (759) Frankowie opanowali najpierw Septymanię, tworząc Marchię Hiszpańską, a potem (812) tereny Hiszpanii na północ od Ebro.
Dekompozycja