W wyniku następstw rewolucji abbasydzkiej(746–750) swoje własne państwa na zachodzie założyli zarówno Alida Irdys I oraz Umajjada Abd ar-Rahman I, dodatkowo w środkowym Margrebie powstało też państwo Rustamidów reprezentujące tradycje Charydżyzmu. Następnie, trwająca w latach 861-870, Anarchia w Samarze zwana też piątą Fitną prowadzi do faktycznego upadku scentralizowanej władzy kalifa, także na wschodzie imperium oraz epoki rządów muzułmańskich dynastii irańskiego pochodzenia i kultury.
Konsekwencje W ślad za podbojem militarnym następowała islamizacja i arabizacja podbitych terenów. Procesy te były tym intensywniejsze, że po ustabilizowaniu się granic imperium arabskiego kultura arabska wkroczyła w wieki rozkwitu. Ich wyniki okazały się tak trwałe, że większość krajów podbitych przez Arabów jest do dziś arabska (od Maroka po Irak) albo przynajmniej muzułmańska (perski Iran, hinduski Pakistan). Rechrystianizacji uległy tylko Hiszpania (rekonkwista), wyspy Morza Śródziemnego (Cypr, Kreta, Rodos, Sycylia, Sardynia, Korsyka, Baleary), Armenia i Gruzja. Efemeryczne okazały się państwa krzyżowców w Palestynie, istniejące od 1095 do 1291 roku. W wyniku podbojów, języki krajów podbitych lecz nie zarabizowanych, posiadają wiele zapożyczeń z Języka Arabskiego. Ok.