Alba (prow. alba, łac. alba 'zorza, jutrzenka, świt', fr. aube, niem. Tagelied) – poranna pieśń rozstania. Jest ona "podziękowaniem za spełnienie prośby o miłość" (określenie Edwarda Balcerzana).
Przykładem z literatury polskiej, wzorowanym na albie, jest wiersz Adama Mickiewicza "Dzień dobry".
Przeciwieństwem alby jest serenada – "pieśń wieczorna", stanowiąca "prośbę o miłość".
Geneza Gatunek powstał i rozwinął się w Prowansji. Najstarsza dwujęzyczna alba z X w. napisana w języku łacińskim, ale z prowansalskim refrenem – Alba part..., zdradza wyraźne naśladownictwo prowansalskiej poezji ludowej. Forma alby utrwaliła się w Prowansji w ciągu paru wieków, aby dojść do rozkwitu pod koniec wieku XII. Najszersze i ustalone w formie jej utwory, pochodzące z końca XII w., pozwalają przypuszczać, że gatunek był od dawna kultywowany w Prowansji i że przeszedł tam dość długą drogę ewolucji. Autorami alb byli tam najczęściej drugorzędni trubadurzy. Na ogół jednak forma ta cieszyła się powodzeniem, mimo iż w okresie dekadencji przyswoiła ton mistyczny i nabrała charakteru religijnego. W XIV w. nie została wciągnięta do rejestru gatunków poetyckich.