W kilka tygodni po aresztowaniu biskupów utworzono grupę inicjatywną do spraw przygotowania grekokatolików do przejścia do Cerkwi prawosławnej. Jej przywódcą został ksiądz greckokatolicki Hawryło Kostelnyk, szykowany już w 1940 roku przez władze sowieckie na kontrmetropolitę Andreja Szeptyckiego. Wtedy Kostelnyk się wzbraniał przed objęciem funkcji, ale po aresztowaniu syna wyraził zgodę. W objęciu stanowiska przeszkodził jednak atak Niemiec na ZSRR. Po ponownej okupacji Lwowa przez Armię Czerwoną w lipcu 1944 roku Kostelnyk został ponownie aresztowany przez NKWD i zmuszony do współpracy.
Chociaż przygotowania do soboru odbywały się po ponad roku intensywnych represji wymierzonych w kler greckokatolicki (aresztowania i zastraszanie księży przez NKWD), kierująca przygotowaniami do zjazdu Grupa Inicjatywna z ks. Kostelnykiem na czele nie była pewna co do jego skutków. Nadal istniała zorganizowana grupa księży otwarcie sprzeciwiających się unifikacji (głównie studytów), zaś członkowie Grupy Inicjatywnej zdawali sobie sprawę z faktu, że część księży formalnie deklarujących chęć przejścia na prawosławie działa tak jedynie ze strachu. Ponieważ Grupa Inicjatywna miała wystąpić w imieniu trzech diecezji greckokatolickich (lwowskiej, przemyskiej i stanisławowskiej), ks. Kostelnykowi dodano do pomocy ks.