Dla Freire prawdziwe wyzwolenie może dokonać się we wspólnocie, a wyzwolenie jednostkowe jest tylko jego konsekwencją. Edukacja wyzwalająca ma na celu wywołanie zmian organizacji społecznej, zniesienie klasy uciskającej i uciśnionej oraz stworzenie warunków do powstania zupełnie nowej struktury społecznej.
Paulo Freire przyczynił się do rozwoju poprzez swoją teorię, która wywodzi się nie tylko od klasycznych filozofów, takich jak Platon, ale również od nowoczesnych marksistowskich i antykolonialistycznych myślicieli. W rzeczywistości w wielu aspektach jego Pedagogika uciśnionych (1970) może być czytana jako rozwinięcie lub odpowiedź na Wyklęty lud ziemi (1961) Frantza Fanona. Fanon podkreślał potrzebę zapewnienia wykształcenia ludom tubylczym w nowoczesnym i antykolonialnym duchu, to znaczy takie, które by nie było tylko poszerzeniem wpływu kultury kolonizatora.
W 1986 został uhonorowany Nagrodą UNESCO za Wychowanie dla Pokoju. Otrzymał 41 doktoratów honorowych, w tym od Uniwersytetu w Cambridge, Uniwersytetu Oksfordzkiego i Uniwersytetu YaleAlmanaque brasil, portugues, brasil.