thumb|Panorama miasta Odessa (, Odesa; , Odiessa) – miasto i stolica obwodu odeskiego Ukrainy, położone nad Morzem Czarnym. Na początku 2024 roku, z liczbą mieszkańców przekraczającą 1 mln, Odessa zajmowała trzecie miejsce (po Kijowie i Charkowie) wśród najludniejszych ukraińskich miast.
W 2023 roku na nadzwyczajnej sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa historyczne centrum miasta zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jednocześnie obiekt uznano za dziedzictwo zagrożone.
Historia mały|lewo|Pozostałości greckich starożytnych osad w centrum Odessy
W starożytności na terenie dzisiejszej Odessy istniały dwie osady greckie: „Isiaka” i „Istrian”. Od 337 roku tereny te należały do Gotów, w 390 r. przejęli je Hunowie, a w 453 r. Kutrigurzy (potomkowie Hunów). W 520 r. znalazły się pod panowaniem Awarów, w 620 r. Bułgarów (Hordy Asparucha) do 830 roku, kiedy zdobyli je Madziarowie.