thumb|300px|Rokosz sandomierski thumb|250px|Akt detronizacji Zygmunta III wydany przez rokoszan 24 czerwca 1607 w obozie pod Jeziorną Rokosz Zebrzydowskiego, rokosz sandomierski – zbrojne powstanie szlachty pod przywództwem Mikołaja Zebrzydowskiego i Janusza RadziwiłłaPrzemysław P. Szpaczyński, Spór o „rokosz Zebrzydowskiego” (1606–1607), „Almanach Historyczny” 2022, t. 24, s. 463–498. przeciwko królowi Zygmuntowi III Wazie, będące właściwie wojną domową toczoną w latach 1606–1609.
Rokosz wybuchł po śmierci głównego opozycjonisty wobec polityki króla – Jana Zamoyskiego – który był przeciwnikiem zbrojnych wystąpień przeciwko władzy monarszej. Wystąpienie zostało stłumione zbrojnie, powodując spadek zaufania do władzy królewskiej.
Królowi zarzucano faworyzowanie jezuitów oraz cudzoziemców i przypisywano zamiar wprowadzenia władzy absolutnej. De facto oczywistym było jednak, że Zygmunt III Waza dążył do ustanowienia dziedziczności tronu, pozbawienia szlachty większości przywilejów i pozostawienia izbie poselskiej jedynie głosu doradczego, a nie stanowiącego.