Mistrz i Małgorzata () – powieść Michaiła Bułhakowa. Wydana w wersji ocenzurowanej w latach 1966–1967, a w wersji prawie pełnej w roku 1973. Fabułę stanowią losy tytułowych bohaterów, mieszkających w Moskwie lat 30. XX wieku, a także wpleciona w narrację powieść historyczna (powieść szkatułkowa) o Poncjuszu Piłacie w wielowątkowym powiązaniu z wizytą Szatana w ateistycznym Związku Radzieckim. Uznawana jest za jedną z najlepszych powieści w historii literatury. Jest lekturą szkolną w szkołach średnich w Polsce, na poziomie rozszerzonym.
Okoliczności powstania powieści Pierwsza wersja powieści, zatytułowana Konsultant z kopytem, powstała w 1928 roku. Jej pierwszy rozdział Bułhakow wysłał do wydawnictwa Niedra, jednak bez większych nadziei na to, że cenzura pozwoli na publikację. Ostatecznie, niezadowolony z rezultatów swojej pracy, zniszczył tę wersję utworu i rozpoczął pisanie od początku. Szczególnie intensywnie pracował od jesieni 1932 roku, nieustannie poprawiając i zmieniając już napisane fragmenty – utwór miał w sumie 6 albo 8 redakcji (dopiero w szóstej wersji utworu pojawił się jego ostateczny tytuł).