Vial, Germinal..., ss.40–41.
Naturalistyczny determinizm W okresie pracy nad Germinalem Zola częściowo zmodyfikował deterministyczną koncepcję człowieka, z jaką przystępował do pisania utworu. Zgodnie z wymienioną koncepcją osobowość każdego człowieka miała być formowana wyłącznie przez cechy odziedziczone po przodkach; to z nich wynika postępowanie jednostek przez całe życieA. Vial, Germinal..., ss.46–47. W trakcie pracy nad Germinalem pisarz doszedł do wniosku, że niemal tak samo poważny wpływ na człowieka ma jego pozycja wewnątrz klasy społecznej. Pod wpływem swoich obserwacji uznał również, iż kluczowe znaczenie dla osobowości postaci ma przynależność do klasy „kapitału” lub „pracy” – stąd zauważalny w powieści schematyzm zachowań w grupie bohaterów-górników oraz bohaterów-właścicieliA. Vial, Germinal..., ss.47–48. Jest to jedyna powieść Zoli, w której ten dualizm jest zauważalny – w kolejnych tekstach pisarz powrócił do koncepcji stricte naturalistycznejA. Vial, Germinal..., s.67.
Nawiązania
Na pogrzebie Zoli delegacja robotników z Anzin wołała „Germinal! Germinal!”. Do dziś w środowiskach górniczych Francji powieść zajmuje ważną pozycję kulturowąA. Vial, Germinal..., s.108.
Adaptacje