Zarodziec ruchliwy (Plasmodium vivax) – gatunek protista zaliczany do apikompleksów, jeden z kilku pasożytów wewnątrzkomórkowych, które wywołują malarię u ludzi.
Morfologia Trofozoit o średnicy 40–60 μm (zajmuje nawet 2/3 objętości komórki żywiciela) i nieregularnym kształcie ma postać schizonta wytwarzającego się we wnętrzu hepatocytów oraz erytrocytów. W jego cytoplazmie obecnych jest wiele drobnych ziarnistości hemozoiny. Porusza się ruchem pełzakowatym (ameboidalnym).
Merozoit o średnicy ~1,5 μm rośnie w erytrocycie, aby następnie przemienić się w schizonta. Niekiedy jednak tworzy on progamety, które na drodze dalszego rozwoju różnicują w męskie mikrogametocyty (średnica 7–8 μm, duże jądro komórkowe połączone z luźną chromatyną, umieszczone centralnie) lub żeńskie makrogametocyty (średnica 9–10 μm, małe jądro z chromatyną skupioną w dużej grudce, położone ekscentrycznie).
W niektórych stadiach cyklu życiowego gatunek ten przybiera pierścieniowatą formę o średnicy 2–3 μm z dużą wodniczką umieszczoną centralnie oraz jądrem komórkowym i cytoplazmą wokół.
Ekologia Występuje w klimacie równikowym (tropikalnym) oraz podzwrotnikowym (subtropikalnym), zajmuje szerokości geograficzne pomiędzy równoleżnikami 60° N (północnym) i 30° S (południowym).