thumb|250px|Ucieczka do Egiptu - część środkowa Ołtarza Salwatora
Ołtarz Salwatora, nazywany często Ołtarzem Bamberskim – późnogotycki tryptyk wykonany przez Wita Stwosza dla kościoła pw. Najświętszego Salwatora (karmelitów) w Norymberdze. Obecnie znajduje się w katedrze w Bambergu.
Dzieje Andrzej Stwosz, jeden z synów Wita prowadził życie duchowne. Przyjął habit, został karmelitą. Wkrótce został przeorem norymberskiego klasztoru. Ambicje Andrzeja i pokrewieństwo ze sławnym rzeźbiarzem mogły być impulsem do zrealizowania jednej z większych inwestycji – wyrzeźbienia nowego ołtarza głównego. Przeor zawarł ze Stwoszem kontrakt na wykonanie w ciągu trzech lat nowego ołtarza opiewający na 400 florenów. W kontrakcie uwzględniono szczegółowe dane dotyczące wyglądu. Jednym z ogniw kontraktu jest zachowany w muzeum UJ w Krakowie rysunek (MUJ, nr inw. 2617/II.), przedstawiający projekt ołtarza, datowany na 1520 rok. Już wkrótce po wykonaniu dzieła los dla ołtarza nie był łaskawy. Do Norymbergi przenikały idee Marcina Lutra i szybko, bo w marcu 1525 miasto opowiedziało się za reformacją. Andrzej Stwosz, głośny obrońca katolicyzmu, wkrótce musiał opuścić klasztor. Chociaż wydał specjalne pismo (dotyczące m.in.