Relacja zwrotna – relacja dwuargumentowa (dwuczłonowa), w której każdy element zbioru jest w relacji sam z sobą.
Formalnie relację dwuczłonową nazywa się zwrotną, gdy dla każdego zachodzi warunek .
Zwrotność jest jedną z definiujących cech praporządków, w tym relacji równoważności i częściowych porządków (skierowań).
Relacja przeciwzwrotna Relacja przeciwzwrotna – relacja, w której żaden element zbioru nie jest w relacji sam z sobą. Formalnie relację nazywa się przeciwzwrotną, gdy dla żadnego nie zachodzi warunek czyli gdy dla każdego zachodzi .
Przykłady Relacje zwrotne relacja identyczności w zbiorze, relacja podzielności w zbiorze (dodatnich) liczb naturalnych, relacja przecinania się zbiorów niepustych, przemienność (komutacja) funkcji w danym zbiorze (działań jednoargumentowych) lub macierzy kwadratowych, liniowa zależność wektorów, podgrupa normalna to przykład relacji zwrotnej, która nie jest ani symetryczna, ani przechodnia.
Relacje przeciwzwrotne relacja większości w zbiorze liczb rzeczywistych, ścisłe zawieranie (ścisła inkluzja) zbiorów, prostopadłość prostych, rozłączność zbiorów niepustych, liniowa niezależność niezerowych wektorów, bycie rodzicem lub przodkiem, dzieckiem lub potomkiem, rodzeństwem, małżonkiem.