Mezo- i mikroklimat Czarnkowa kształtuje się pod silnym wpływem Doliny Noteci i strefy krawędziowej Pojezierza Chodzieskiego. System łąkowy w dolinie z udziałem wód otwartych, podmokłości, zarośli i zadrzewień, dużą akumulacją energii słonecznej w okresie wegetacji, tworzą klimat wilgotny, dobrze natleniony, nasycony roślinnymi substancjami lotnymi.
Warunki wodne Rzeką, która przepływa przez miasta jest Noteć, która mieści się w drugiej klasie czystości. Największy wpływ na jakość wód Noteci mają rzeki wpadające do niej. Na różnych odcinkach są to przede wszystkim Gwda, Drawa, Bolimka i Trzcinica.
Nazwa Miasto ma średniowieczną metrykę. Notowane jest w różnych formach w historycznych dokumentach od XII wieku: Charncou (1108), Charchov (1234), Schernecow (1289), Tzernekow (1331), Cernekowe (1336), Czarnkow (1364), Czarnkowo (1372), Czarnekaw (1402-08), Czarnkowo (1406), Czarnkow (1468), Czarnkow (1580), Czarnków oraz niemiecka Czarnikau (1880), Scharnikau (1939). Nazwa miasta pochodzi od nazwy osobowej Czarnek.