Historia thumb|left|Browar Czarnków w miejscu dawnego zamku Nałęczów-Czarnkowskich Pierwsze wzmianki o Czarnkowie pochodzą z XII wieku (kronika Galla Anonima) miasto wymieniane jest w formie Carnkou„Monumenta Poloniae Historica”, Tom I, Akademia Umiejętności w Krakowie, Lwów 1864, s. 456., miał w nim wówczas panować książę Gniewomir. W 1192 r. (data jest prawdopodobnie pomylona lub może być fałszerstwemWojciech Nowacki, Dlaczego rok 1192 stał się początkiem historii miasta Czarnkowa?, [w:] „Studia Periegetica” 5/2010, s. 126.) komes Mikołaj, wojewoda kaliski miał otrzymać w przywileju książęcym Mieszka III Starego Czarnków z pozwoleniem na założeniu miasta targowego i zwolnieniem mieszczan z obowiązku płacenia cełWitold Feigel, Genealogia rodu Czarnkowskich, [w:] „Ziemia Nadnotecka” nr 4, grudzień 1930, s. 4., pozostałością tego jest napis na nagrobku w kościele czarnkowskim: Illustri Heroi Domino Nicolao Comiti Palatino Calissiensi, Castri Czarnkow a Miecislao V. Majoris Poloniae Duce anno 1192. obtentoriy et Civitatis hujus Conditori et primo haeredi, a Dzierzykrajo Czopensi Domino oriundo, et per Boleslaum Chrabri, ad fidem Christi converso, et baptisatoKasper Niesiecki, Herbarz polski. Powiększony dodatkami z późniejszych autorów, rękopisów, dowodów urzędowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza, Tom III, Lipsk 1839, s.