16 pal mobilizował na etaty wojenne w oparciu o stan pokojowy 16 dywizjon artylerii ciężkiej. Uzupełnienie rezerwistów przybyło bez zakłóceń, opóźnienie w przybyciu odnotowano jedynie w przypadku oficerów rezerwy z PKU Gdynia. Nastąpiła potrzeba przekucia wszystkich koni z mobilizacji. Zabrakło kbk i pistoletów dla ok. 1/4 stanu pułku, pobrano 6 jednostek ognia. Po zakończeniu mobilizacji, pułk udał się marszem pieszym w rejon przygotowanych już wcześniej stanowisk w rejonach rozmieszczenia nad rzeką Osą.
Działania bojowe 16 pal thumb|Pułk walczył w składzie 16 DP
Bitwa nad Osą 30 sierpnia na podstawie rozkazu operacyjnego gen. bryg. Mikołaja Bołtucia dowódcy Grupy Operacyjnej „Wschód” i dowódcy 16 Dywizji Piechoty płk. dypl. Stanisława Świtalskiego poszczególne dywizjony 16 pal zajęły stanowiska w ramach macierzystej dywizji jako artyleria towarzysząca piechocie. I dywizjon rozwinął się na północ od wsi Gruta, po obu stronach drogi Łasin–Gruta za 64 pułkiem piechoty z kierunkiem ostrzału na podejścia do mostu w miejscowości Słupski Młyn. II dywizjon rozwinął się w rejonie dworu Orle, z kierunkiem strzału 6 baterii na drogę Łasin–Gruta, a pozostałe baterie wzdłuż rzeki Osa. III dywizjon w składzie Oddziału Wydzielonego płk.