Ilościowa teoria pieniądza – twierdzenie o istnieniu zależności przyczynowo-skutkowej między ilością pieniądza w obiegu a poziomem cen. Jeśli rozmiary handlu są stałe, ceny zmieniają się wprost proporcjonalnie do podaży pieniądza. Wzrost podaży pieniądza jest zatem głównym powodem inflacji.
Historia Ilościowa teoria pieniądza została opracowana u progu czasów nowożytnych pod wpływem doświadczenia, jakim był wzrost cen w Europie, wywołany napływem kruszców z Nowego Świata.
Podwaliny pod współczesną ilościową teorię pieniądza położyli na przełomie XIX i XX wieku fizyk Simon Newcomb (który w 1885 roku napisał Zasady ekonomii politycznej, Principles of political economy) i ekonomista Irving Fisher. Idee podobne do teorii Newcomba-Fishera były jednak przedstawiane już przez Mikołaja Kopernika (w jego memorandum nt. polityki pieniężnej opublikowanym w 1517 r.), były też obecne w myśli późnych scholastyków, zwłaszcza ze szkoły w Salamance oraz w pracy Jean Bodina (The Réponse de J. Bodin aux paradoxes de M. de Malestroit, 1568). W XVIII wieku pisał o niej David Hume, zwłaszcza w kontekście tzw. neutralności pieniądza (Of Interest in Essays Moral and Political, 1748). Myśl Hume’a rozwinął John Stuart Mill (1848) w Principles of Political Economy.
Zależność Zależność tę można zapisać za pomocą wzoru: