Czaban, caban (tur. çoban, rum. cioban, rus. чабан) – nazwa pasterza owiec lub wołów w Rumunii, Mołdawii, na Węgrzech oraz w części Ukrainy, a także u ludów Kaukazu i Azji Środkowej.
Tradycja czabanów Sporo słów opisujących życie czabanów pochodzi z języków tureckich i zostało rozpowszechnione za pośrednictwem języka wołoskiego, co jest odbiciem średniowiecznych migracji ludności.
Narzędzia czabana: girłyga – długi kij z haczykiem na końcu, służący do chwytania owiec za nogi, hajtan – pas z wiszącą kieszenią, czyli zamanem, w którym były szczypce zwane dżermelą, róg na dziegieć i siarczan miedzi używane do dezynfekcji oraz nóż. Typowymi atrybutami czabana była fujarka albo piszczałka.
Dawniej czabanowie spędzali czas w stepie – na słońcu albo zimą w kureniu, doglądając owiec i chroniąc się przed śniegiem i wilkami.
Na jedną otarę z 1000–1500 owiec zwykle powinien być jeden łyczman (karbowy), dwóch czabanów, jeden horbaczy (woźnica arb).
Na skutek upadku pasterstwa czabanowie zaczynają zanikać. Ze strony folklorystycznej profesja czabanów jest mało zbadana.
W dawnej Polsce czabanami nazywano barany wołoskie oraz woły podolskie.