Ze względu na kontekst historyczny, uważa się że ta grupa najprawdopodobniej oczekuje zesłania na Syberię. W latach 1863–1867 na Syberię zostało zesłanych około 25 200 Polaków, co w Polsce było przesiedleniem na niespotykaną wcześniej skalę. Powstańców karano również więzieniem – podczas powstania styczniowego dookoła Cytadeli Warszawskiej zorganizowano dodatkowe więzienia.
Wątki religijne Scena ma charakter martyrologiczny, co podkreśla znajdujący się po prawej stronie ukrzyżowany Chrystus. Matejko przekształcił klasyczną ikonografię chrześcijańską – zamiast rany zadanej włócznią przez rzymskiego legionistę Kasjusza, Jezus jest raniony bagnetem przez rosyjskiego żołnierza. Polonia pokazuje również profanację kościoła. W lewym górnym rogu obrazu żołnierz przybrał liturgiczne szaty i wznosi mszalny kielich w toaście, na który odpowiadają mu towarzysze. W obliczu pogrążających okoliczności postać Polonii pozostaje godna i z uniesioną głową patrzy na widza. Miejsce, na którym klęczy jest opisywane przez krytyków jako płyta nagrobna, podkreślając idee mesjanistyczne – Polonia staje się ofiarą na kształt Jezusa Chrystusa, odkupując winy narodu, a w szczególności szlachty, które Jan Matejko ilustrował w tym samym okresie.