Teorie rozwoju społecznego – teorie z zakresu socjologii i antropologii mające na celu wyjaśnienie przyczyn i przebiegu procesu rozwoju społecznego.
Dyfuzjonizm
Koncepcje dyfuzjonistyczne skupiają czynniki kształtujące rozwój społeczny wokół rozwoju kultury, dokładniej wokół dyfuzji kulturowej. Proces przenikania się wzorców kulturowych między społeczeństwami, komunikacja międzykulturowa, konflikty czy migracja ludności powodują stopniową zmianę w zakresie kultury, co w dłuższej perspektywie wiąże się z rozwojem społeczeństwa w pozostałych aspektach, prowadząc do szerszych zmian społecznych.
Ewolucjonizm Teoria postępu
Teoria postępu jest wytworem oświeceniowej filozofii społecznej. Cechuje ją wiara w postęp społeczny, a więc w stopniowy pozytywny rozwój ludzkości w pewnym kierunku. Można wyróżnić konkretne etapy postępu i zgodnie z nimi oceniać poszczególne społeczeństwa. Teoria postępu była istotnym elementem wczesnej myśli socjologicznej, szczególnie ewolucjonizmu i teorii modernizacji. W drugiej połowie XX wieku nastąpiło odejście od idei postępu.