W latach 30. XIX wieku w Kołobrzegu zaczęły powstawać kąpieliska, a także ogrody i zakłady lecznicze wykorzystujące solankę z miejscowych źródeł. Inwestycje mieszczan stawały się coraz śmielsze i zaczęły wychodzić poza obwałowania miejskie na przedpola umocnień. Z czasem pruskie władze cywilne i wojskowe zaczęły dostrzegać, że istniejąca od XVII wieku twierdza straciła swój militarny charakter. W związku z rozwojem uzdrowiska postanowiono zlikwidować dotychczasowy status miasta. W 1872 roku cesarz Wilhelm I Hohenzollern wydał rozkaz o likwidacji twierdzy lądowej w Kołobrzegu, a następnie w 1887 roku o zniesieniu twierdzy morskiej.
Szybko nastąpiła adaptacja obiektów powojskowych na cele cywilne. Zasypano rowy forteczne, zlikwidowano wały ziemne. Nastąpił gwałtowny rozrost miasta, które na początku XX wieku stało się renomowanym uzdrowiskiem.
Powstanie kurortu nie wiązało się jednak z likwidacją garnizonu wojskowego. Pomimo zniesienia twierdzy Kołobrzeg nadal pozostawał ważnym strategicznym miejscem dla Niemiec. W czasie I wojny światowej miasto stanowiło wielki lazaret.