Jak wynika z Najstarszego Zwodu Prawa Polskiego był podstawową formą sądu bożego i jednocześnie jednym z ważniejszych środków dowodowych.
Jeżeli strona nie mogła z jakichś powodów walczyć, stosowano w zastępstwie próbę żelaza. Rozróżniano pojedynek rycerski na miecze i chłopski na kije. Jeżeli strony były różnego stanu walczono bronią właściwą stanowi wyzwanego na pojedynek, z tym że jeżeli rycerz został wyzwany przez chłopa, mógł ustanowić zastępcę (własnego lub obcego poddanego).
W roku 1252 Bolesław Wstydliwy zezwolił na odbywanie sądów z próbą wody i rozpalonego żelaza oraz na pojedynki na miecze i kije. Natomiast w 1290 r. zabroniono stosowania "prób Bożych" w postępowaniu przeciwko oszczercom. Za panowania Kazimierza Wielkiego, w wyniku renesansu prawodawstwa polskiego, pojedynki sądowe powoli ustały. W 1. poł. XVI w. wcielono do ustaw polskich prawo magdeburskie (Zwierciadło saskie), które w 42 punktach traktowało o pojedynku sądowym na włócznie i pałasze. Posłowie ziemscy znieśli jednak swoją uchwałą te artykuły, jako sprzeczne z zasadami wiary i zdrowego rozsądkuMarek Żukow-Karczewski, Pojedynki w dawnej Polsce, "Przekrój", 6 IX 1987 r., nr 2204..