Samotność z wyboru lub za karę Samotność może stać się stanem dokonanym z własnego wyboru. Zakony mnisze są przykładem anachoretyzmu, tzn. odosobnienia z wyboru. Jednak w tym ujęciu samotność ma swoją dwuznaczność. Osoba taka jest samotna pod względem zamknięcia się na kontakt z otoczeniem, ale otwarta w kontakcie wewnętrznym z bezustannie kontemplowanym Bogiem.
Może wystąpić także inna odmiana samotności, odosobnienie rozumiane jako prawne wyłączenie z funkcjonowania w społeczeństwie (np. skazanie na odbycie kary więzienia).
Ujęcie medyczne Poczucie osamotnienia jest przedmiotem osobnych badań od połowy XX wieku. W 1959 ukazał się artykuł „Osamotnienie” psychoanalityczki Friedy Fromm-Reichmann. Stan samotności określiła ona jako czysty horror. Zgodnie z własną teorią schizofrenogennej matki, stawiała hipotezę, że przyczyną samotności jest przedwczesne odstawienie od piersi.
W latach 70. i 80. XX wieku, gdy pojawiło się więcej badań, przyczyny upatrywano w braku przynależności do akceptującej grupy społecznej.