Największe znaczenie Wisła miała dla Królestwa Prus, gdyż tworzyła fragment pomostu wodnego łączący dwa historyczne centra Prus: Berlin z Królewcem. Wspomnianą drogę wodną tworzył kanał, od XVII w. łączący Berlin z Odrą; skąd dalsza trasa miała prowadzić Wartą, Notecią, połączeniem kanałowym do Brdy, dolną Wisłą, Nogatem i Zalewem Wiślanym do Królewca. Jedyne brakujące na tej trasie połączenie – Kanał Bydgoski – wykonały władze pruskie w latach 1773–1774.
Natomiast Królestwo Polskie funkcjonujące w granicach zaboru rosyjskiego wypracowało własną koncepcję połączenia wodnego z Bałtykiem, omijającą terytorium państwa pruskiego. Miała to zapewnić droga wodna, idącą od Wisły Narwią i Biebrzą, łącząca się następnie kanałem z Czarną Hańczą (dopływem Niemna). Kolejne połączenie kanałowe miało łączyć Niemen i Dubissę, aby przy ujściu tej rzeki osiągnąć nie zamarzający port w Windawie. Ostatecznie zrealizowano tylko Kanał Augustowski (1824-1839), łączący dorzecza Wisły i Niemna, nie zbudowano natomiast dalszego połączenia między Niemnem i Windawą. Konkurencja ze strony powstających wkrótce potem linii kolejowych sprawiła, że kanału od Niemna do Dubissy nie wykonano, a i Kanał Augustowski szybko stracił znaczenie transportowe.