Stwardnienie grupy „św'” do „św” jest typowe dla wielu gwar od Kaszub po gwarę lasowiacką. Istnienie 10 samogłosek (nienosowych): ï (pośrednie między ogólnopolskimi i a y), y (podobne do ogólnopolskiego y), u, é (pośrednie między ogólnopolskimi e a i), ó (pośrednie między ogólnopolskimi o a u), e, ë (pośrednie między ogólnopolskimi a a y, szwa), o (podobne do ogólnopolskiego o), a (przednie a, nieco zbliżone do e), å (tylne a, nieco zbliżone do o). System, w którym głoski pochylone nie są wymawiane identycznie jak tzw. głoski jasne konserwuje stan polszczyzny z XVII w. Wymowa å („a” pochylonego) bliska „o”, ale bez zlania się z nim (np. tråwa ‘trawa’), przy czym przy odmianie może zachodzić wymienianie się na a (np. såd – sady). Odrębność å jest typowa dla Kurpi, wielu gwar mazurskich, warmińskich i małopolskich, podczas gdy dla gwar mazowieckich typowe jest zlanie się å z o (południowe Mazowsze) lub a (północne Mazowsze i Podlasie). W uproszczonym zapisie å bywa utożsamiane z o (choć jest właściwe tylko dla niektórych innych gwar). Wymowa é („e” pochylonego) bliska „i/y”, ale bez zlania się z nimi (np. mléko ‘mleko’), przy czym przy odmianie może zachodzić wymienianie się na e (np. chléb – chleba). Odrębność é jest typowa dla całego Mazowsza na wschód od Wisły (bez Podlasia) oraz Pomorza (łącznie z kaszubszczyzną).