Nawet litewski wiersz z 1529: Polsza kwitniet łacinoju Litwa kwitniet ruszczinoju Bez toj w Polsze nie priebudiesz Bez siej w Litwie błaznom budiesz komentuje używanie języka ruskiego jako urzędowego w Wielkim Księstwie. thumb|255px|Góra Krzyży pod Szawlami, upamiętniająca chrzest Żmudzi Po przyłączeniu Żmudzi do Litwy w 1410 podjęto próby chrystianizacji mieszkańców. W 1413 oficjalnie ogłoszono przyjęcie katolicyzmu przez Żmudzinów. Był to jeden z ostatnich narodów Europy, które przyjęły chrześcijaństwo. Napotkało to opór wśród ludności żmudzkiej, kojarzącej katolicyzm z wrogimi Krzyżakami i przywiązanej do wiary przodków. W 1418 i 1441 Żmudzini wszczęli powstania antychrześcijańskie i antylitewskie.
Dążenia do autonomii Tendencje do autonomizmu Żmudzinów zostały zaakceptowane w 1441, gdy uznano Żmudź za odrębną jednostkę Wielkiego Księstwa. W 1492 szlachta żmudzka wywalczyła odrębne przywileje względem litewskiej, w 1529 zaś ludność nieszlachecka zyskała własną ustawę. W XVI wieku częste były mniej lub bardziej skuteczne inicjatywy posłów żmudzkich na sejm litewski zmierzające do uzyskania kolejnych przywilejów i praw odrębnościowychAndrzej Wyczański: Polska w epoce Odrodzenia. Wiedza Powszechna, Warszawa 1986..