mały|Suma pól kwadratów czerwonego i niebieskiego jest równa polu kwadratu fioletowego
Twierdzenie Pitagorasa – twierdzenie geometrii euklidesowej o trójkątach prostokątnych. Mówi ono, że w każdym z nich suma kwadratów długości przyprostokątnych jest równa kwadratowi długości przeciwprostokątnej. Zgodnie z oznaczeniami na rysunku obok zachodzi równość:
Innymi słowy boki trójkąta prostokątnego spełniają równanie Pitagorasa. Geometrycznie oznacza to, że jeżeli na bokach trójkąta prostokątnego zbudujemy kwadraty, to suma pól kwadratów zbudowanych na przyprostokątnych tego trójkąta będzie równa polu kwadratu zbudowanego na przeciwprostokątnej.
Twierdzenie to jest równoważne piątemu postulatowi Euklidesa o prostych równoległych.
Historia W zachodnioeuropejskim kręgu kulturowym przypisuje się je żyjącemu w VI wieku p.n.e. greckiemu matematykowi i filozofowi Pitagorasowi, jednak odkrycia dokonali Babilończycy, którzy znali dodatkowo dwie prostsze metody, przy których błąd jest niewielkiA.T. Olmstead, Dzieje imperium perskiego, PIW, Warszawa 1974, s. 31, 206.H.W.F. Saggs, Wielkość i upadek Babilonii, Warszawa 1973, PIW, s. 400.. Zapewne znali je przed Pitagorasem starożytni EgipcjanieW piramidzie Cheopsa tak zwana komnata królewska ma wymiary o stosunku 3, 4 i 5 (bok jednej ściany, przekątna drugiej i przekątna komnaty)..