Dopiero rozpad ZSRR i uzyskanie przez Ukrainę niepodległości umożliwiło prowadzenie działalności na rzecz zachowania polskości oraz powstanie polskich organizacji społecznych, oświatowych i kulturalnych.
Według ukraińskiego spisu powszechnego z 2001 roku obszar państwa Ukraina w tym czasie zamieszkiwało 147,9 tysiąca Polaków. Nieoficjalne szacunki wskazują na wyższe liczby: 900 tysięcy, a nawet na 2 milionyPiotr Furmaniak: Polacy na Ukrainie- sytuacja polskiej mniejszości.
Liczba Polaków na obszarze Ukraińskiej SRR i na Ukrainie na podstawie spisów radzieckich i ukraińskich Liczba Polaków na Ukrainie od 1926 Rok 1926spis1 1939spis² 1959spis³ 1970spis4 1979spis5 1989spis6 2001spis7 Populacja 476 435 357 710 363 297 295,107 258 309 219 179 144 130 Odsetek 1,6% 1,2% 0,9% 0,6% 0,5% 0,4% 0,3% 1 Source: http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr_nac_26.php. ² Source: http://demoscope.ru/weekly/ssp/ussr_nac_39.php. ³ Source: http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_59.php. 4 Source: http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_70.php. 5 Source: http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_79.php. 6 Source: http://demoscope.ru/weekly/ssp/sng_nac_89.php.