po lewej lokomotywa spalinowa V10C, po prawej Wls50 mały|Średzka Kolej Powiatowa, parowóz Px48-1756
Historia i rozwój Koleje wąskotorowe rozpowszechniły się w przemyśle wydobywczym, hutnictwie, leśnictwie. Początkowo wykorzystywały niemal wyłącznie trakcję konną. Zaletą zastosowania toru były mniejsze opory ruchu. W 1832 roku otwarto pierwsze linie wąskotorowe użytku publicznego, kolej Ffestoniog w Wielkiej Brytanii i Linz – Budziejowice w Austrii (pierwotnie konne). Na początku XIX wieku miały miejsce pierwsze eksperymenty z lokomotywami parowymi na różnych szerokościach toru, lecz ostatecznie jako standard dla kolei publicznych wykorzystujących parowozy przyjęto 1435 mm. Na kolejach wąskotorowych trakcja parowa pojawiła się nieco później, około połowy XIX wieku. Postępowała także unifikacja standardów i rozstawów szyn. Od końca XIX wieku wprowadzono na niektóre linie trakcję elektryczną, od połowy XX wieku także spalinową.