Odbiór Maciej Pawlicki na łamach „Filmu” chwalił małżeństwo Chmielewskich za odważne zmiany względem literackiego pierwowzoru: „Chmielewscy w sposób zdumiewająco udany przetłumaczyli na język filmu wszystkie wartości powieści Żeromskiego. A uciekli od wszystkich jej wad i manieryzmów. Przystosowali do potrzeb i mentalności współczesnego widza, żadnej z wartości nie gubiąc”. Zdaniem Pawlickiego powieściowa Salomea w filmowej reinterpretacji Pieczyńskiej z „dziewczęcia naiwnego” przerodziła się w „polską, bolesną heroinę”, a Wysocki stworzył niejednoznaczną kreację „bogatego w półtony, dojrzałego i przejmującego” Wiesnicyna. W utworze Chmielewskich „patos powstańczej chwały i klęski przeplata się z gorzkim, tragicznym wyrzutem narodowego sumienia”. Tadeusz Lubelski w Historii kina polskiego zauważył, że w porównaniu z pierwowzorem Żeromskiego Chmielewscy „zrezygnowali z martyrologii (opuszczając na przykład całą historię nieszczęść rodziny Rudeckich), żeby zaakcentować nie »zwalenie się idei« powstania, ale właśnie jej trwałą wartość”.