W ostatniej ćwierci XI w. przy katedrze powstała pierwsza szkoła na Śląsku. Aż do schyłku XVI w. realizowała ona pełny, czteroletni program sztuk wyzwolonych: trivium i quadriviumBobowski K., 2004: Wrocławskie szkoły elementarne i średnie od średniowiecza do końca XVIII wieku. W: Zwierz M. (red.): Wrocławskie szkoły. Historia i architektura. Muzeum architektury we Wrocławiu, strona 25.. W II połowie XII i I połowie XIII wieku nastąpił znaczny rozwój fundacji zakonnych – obok benedyktynów, powstały klasztory Cystersów, Dominikanów, Franciszkanów, Joannitów, Templariuszy i Krzyżowców. Powstawały również szkoły i szpitale. W XIII w. w celu usprawnienia zarządzania diecezją, obok archidiakonatu wrocławskiego utworzono trzy kolejne: głogowski (1228), opolski (1230) i legnicki (1262)Ks. dr hab. Józef Pater Z dziejów Archidiecezji Wrocławskiej..
W latach 1327–1336 większość książąt piastowskich złożyła hołd lenny królowi czeskiemu Janowi Luksemburskiemu. W 1339 roku król Kazimierz Wielki zrzekł się pretensji do Śląska, ale diecezja wrocławska pozostała w związku z metropolią gnieźnieńską. W 1740 roku Śląsk został przyłączony do Królestwa Pruskiego.