thumb|Pomnik Speke’a w londyńskim Kensington Gardens John Hanning Speke (ur. 4 maja 1827 koło Bath, zm. 15 września 1864) – angielski podróżnik, oficer i badacz Afryki.
Życiorys W wieku lat 17 wstąpił do armii w Indiach służąc w Pendżabie i biorąc udział w tłumieniu powstania Sikhów w roku 1849. Przebywając w północnych Indiach Speke, zapalony myśliwy, zorganizował – wespół ze swym przyjacielem Jamesem Augustusem Grantem wyprawę w Himalaje i do Tybetu sporządzając pierwsze dokładne mapy tych obszarów.
W roku 1854 spotkał w Adenie Richarda Francisa Burtona (Irlandczyka z pochodzenia) i przyłączył się do planowanej przezeń wyprawy do Rogu Afryki. Jednakże wkrótce po wylądowaniu w okolicach Berbery w dzisiejszej Somalii zostali zaatakowani przez tubylców. Jeden z członków ekspedycji został zabity, a Burton i Speke odnieśli rany. Speke ponadto został – na krótko – uprowadzony przez napastników.