Kiedy dusza jest wyzwolona, jest wolna od błędnego mniemania/niewiedzy i nie jest już przywiązana do działań materii, ani nie identyfikuje się z jej przejawami. Dusza obserwuje działania materii, która nie ma nad nią już żadnej władzy.
Bardzo często wraz z sankhija omawiana/przedstawiana jest joga, a to dlatego, że przyjęto, iż wyzwolenie można osiągnąć poprzez poznanie (sankhija) i kontemplację (joga). Podstawy teoretyczne dla jogi daje sankija.
Historia Sankhji Starożytne korzenie sankhji Około VIII-IV w. p.n.e. – czasy kształtowania się wczesnego buddyzmu oraz dżinizmu fragmenty wed: Rygweda Atharwaweda najstarsze upaniszady: Brihadaranjaka Ćhandogja Kapila (VIII w. p.n.e.) – mityczny twórca systemu Sankhjasutry
Protosankhja Około IV w. p.n.e. – II w. n.e. średnie upaniszady: Katha Śwetaśwatara Maitri traktaty medyczne: Ćarakasanhita (Agniwesi) Buddhaćarita (I w. n.e.) buddysty Aśwaghoszy – relacja poglądów Arady Kalamy, nauczyciela sankhji Buddy Gautamy fragmenty Mahabharaty Bhagawadgita Mokszadharma