Niepragnienia (wiraga) – piąty stan świadomości i pragnienia (raga) – szósty stan świadomości pierwszy stopień (jatamana)- asceta dążący do opanowania zmysłów, zdobywa wiedzę o zmysłach drugi stopień (wjatireka) – asceta zapanował nad kilkoma zmysłami trzeci stopień (ekendrija) – asceta opanował wszystkie zmysły zewnętrzne, a jego żądze pojawiają się jedynie w umyśle czwarty stopień (wasitwa) – asceta panuje w pełni nad wszystkimi zmysłami i umysłem Stopnie pragnienia są przeciwieństwem niepragnieniowości.
Moc (aiśwarja) – siódmy stan świadomości i niemoc – ósmy stan świadomości W ramach mocy wyszczególnia się ośmiostopniowa moc cudowną człowiek może stawać się dowolnie mały (animan) duży (mahiman) lekki (laghiman) ciężki (gariman) osiągać rzeczy odległe (prapti) spełniać życzenia (prakamya) panować nad naturą (waśitwa) zgodnie ze swoim upodobaniem wybierać sobie miejsce i tryb życia (yatrakamavasayitva)
Występowanie i oddziaływanie różnych przejawów ośmiu stanów świadomości wynika z działania/gry cech (gun) materii.
Poznanie wyzwalające Poznanie wyzwalające, którego naucza sankhija, polega na zrozumieniu, że: świat zbudowany jest z wiecznej materii i wiecznej duszy, materia jest aktywna i wszelkie działanie jest jej cechą, dusza jest cichym nieaktywnym obserwatorem.