Żołnierzom Polskich Siły Zbrojnych, Polakom-bojownikom Ruchów Oporu w Europie Zachodniej oraz żołnierzom armii sprzymierzonych odznaczenia nadawał Wódz Naczelny na wniosek Ministra Obrony Narodowej, Szefa Sztabu Naczelnego Wodza, Inspektora Lotnictwa, Szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej oraz dowódców o uprawnieniach co najmniej dowódcy brygady, równorzędnych i wyższychZbigniew Krotke, Polski Krzyż Zasługi 1923-2000, 84-92..
Pierwsza dekoracja Krzyżami Zasługi z Mieczami miała miejsce w lutym 1943, Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami przysługiwał tylko oficerom i generalicji (żołnierze niższych stopni otrzymywali je sporadycznie za wybitne czyny) zaś Srebrny i Brązowy żołnierzom wszystkich rang.
Do 1949 przyznano 23 218 Krzyży Zasługi z Mieczami, w tym 1008 złotych, 3761 srebrnych i 18 449 brązowych (w kolejnych latach zrealizowano jeszcze kilka tysięcy nadań). Z tej liczby odznaczono 21 403 żołnierzy PSZ, sześciu marynarzy PMH, 1159 Polaków walczących w zachodnioeuropejskich Ruchach Oporu oraz 650 obcokrajowców (w tym 301 Francuzów, 165 Włochów i 90 Amerykanów)Zbigniew Krotke, Polski Krzyż Zasługi 1923-2000, 116..