Ponieważ sam Jaksa nie pozostawił męskich potomków, późniejsi członkowie rodu mieli pochodzić od jego męskich krewnych.
Nie jest do końca jasne pochodzenie rodu – wydaje się, iż jego korzenie tkwiły w Małopolsce, choć pojawiły się także również podejrzenia, że pochodzili oni ze Śląska, Danii czy Czech (często podstawą do tych przypuszczeń były niejasne informacje na temat wspomnianego Jaksy)Spośród najbardziej oryginalnych teorii wymienić można koncepcję S. Nakielskiego sformułowaną w XVII w., który wywodził genealogię rodu od wspomnianego przez Kadłubka Jaksy, syna legendarnego władcy Lechitów Leszka, który miał władać bałkańską Serbią; z kolei F. Piekosiński wywodził Gryfitów od Piasta, uznając ich za potomków jego synów Świebody i Gryfa. Por. M. L. Wójcik, Ród Gryfitów..., s. 12-37.. Dyskusyjne były także związki rodu z książęcą dynastią pomorską Gryfitów (w starszej literaturze wspominano o bezpośrednim pochodzeniu Gryfitów pomorskich od małopolskich, zostało to jednak zakwestionowane)Bezpośredni związek obu rodów (np. poprzez pochodzenie od dwóch braci) proponował Jan Długosz. W XIX w. A. Małecki twierdził, że pokrewieństwo to wynikało jedynie z wżenienia się jednej z córek małopolskich Gryfitów w dynastię pomorską. Późniejsza historiografia nie znajduje dowodów na tego typu pokrewieństwo. Por. A.