Archanioł (gr. ἀρχάγγελος – archángelos) – w niektórych religiach: każdy byt duchowy, stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż pozostali aniołowie, naczelnik aniołówThayer’s Greek-English Lexicon of the New Testament.. Grecki przedrostek „arch-” oznacza „wodza”, kogoś „głównego”, „naczelnego”. Określenie to dotyczy także jednego z dziewięciu chórów anielskich. Zazwyczaj archaniołowie są utożsamiani z najwyższymi książętami nieba. Jednak według Pseudo-Dionizego stanowią oni ósmy (z dziewięciu) chór anielski. Stoją na czele hufców anielskich. Według różnych tradycji różna jest liczba archaniołów, przy czym zazwyczaj wymienia się siedmiu.
Biblia thumb|El Greco, Zwiastowanie (widoczny Archanioł Gabriel) thumb|Archaniołowie Michał i Gabriel, ikona, XII w. thumb|Francesco Botticini, Trzej Archaniołowie z Tobiaszem, obraz ołtarzowy z 1470 roku, namalowany dla florenckiej bazyliki Santo Spirito, przedstawiający: Archaniołów: Michała, Rafała, Młodego Tobiasza i Gabriela Mianem archaniołów określani są najwięksi aniołowie. W Starym Testamencie, w deuterokanonicznej Księdze Tobiasza, archanioł Rafał mówił o sobie, że jest jednym „z siedmiu aniołów, którzy stoją w pogotowiu i wchodzą przed majestat Pański” (Tb 12,15). Daniel nazwał Michała „jednym z głównych książąt” (Dn 10, 13), co oznacza jednego z archaniołów.