Tradycja ta była szczególnie żywa w południowych i wschodnich regionach Polski, gdzie zachowała się miejscami aż do połowy XX wieku.
Oprócz białego opłatka, przeznaczonego na komunikanty oraz do łamania się podczas wigilii, wypieka się także opłatki kolorowe, przeznaczone dla zwierząt domowych i bydła. Zwyczaj ten miał charakter symboliczny – zwierzęta, według wierzeń ludowych, również uczestniczyły w radości Bożego Narodzenia i należało je w tym dniu obdarować. Na Śląsku znany jest tzw. radośnik, czyli opłatek posmarowany miodem, dawany dzieciom jako znak słodyczy i dobrobytu w nowym roku.
W potocznym znaczeniu opłatek (zwany inaczej spotkaniem opłatkowym) oznacza rodzaj uroczystego spotkania organizowanego w zakładach pracy, wspólnotach oraz instytucjach w okresie Adwentu i Bożego Narodzenia, połączonego z łamaniem się opłatkiem i składaniem życzeń. Spotkania te mają na celu podkreślenie więzi wspólnotowych i pielęgnowanie tradycji chrześcijańskich oraz rodzinnych.