thumb|200px|Tyran (Dionizjos I) Tyran (gr. tyrannos) – osoba sprawująca nieograniczoną władzę, często zdobytą niezgodnie z prawem. Rządy tyrana (lub tyranów) noszą nazwę tyranii.
Historia Termin ma pochodzenie małoazjatyckie i został zapożyczony przez Greków z luwijskiego tarwana „sędzia” lub ugaryckiego zuranu „książę”Benedetto Bravo, Ewa Wipszycka Historia starożytnych Greków t. 1, s. 197n. Słowo to nie było tytułem, w przeciwieństwie np. do „króla” (gr. βασιλεύς). Jeszcze w sztukach Ajschylosa i Sofoklesa tyrannos jest używany zamiennie z basileus.. Pierwotne znaczenie słowa nie nosiło obecnego znaczenia i oznaczało jednostkę, która dokonywała przewrotu w mieście-państwie i obejmowała pełnię władzy. Pierwsze znane użycie pojawia się w VII wieku p.n.e. w wierszach poety Archilocha z Paros, a dotyczyło GygesaAleksander Krawczuk (red.): Wielka historia świata. Świat okresu cywilizacji klasycznych, tom 3, 2005, s. 55, Oficyna Wydawnicza Fogra, Portal dotyczący Archilocha. Tyran był zazwyczaj przywódcą ludu w walce z oligarchami i cieszył się jego poparciem. Wielu tyranów było prawodawcami lub kodyfikatorami istniejących praw, a greckie poleis przeżywały pod ich rządami rozkwit gospodarczy i kulturalny.