Jednak z czasem, w źródłach historycznych z XV wieku, zaczyna się pojawiać forma "Półstanisławice". Ta zmiana sugeruje, że pierwotna osada mogła zostać podzielona na dwie osobne miejscowości. Analogiczny proces sugeruje wariant pluralny "Stanisławie", odnotowany w XVI wieku.
Określenie Dolny i Górny, które obecnie różnicuje dwie wsie, zostało wprowadzone w XVII wieku. Ta zmiana, zapewne wynikła z potrzeby dokładniejszego określenia geograficznego położenia obu osad. Dodatek "Dolny" odnosi się prawdopodobnie do położenia geograficznego miejscowości, leżącej na terenie obniżonym w porównaniu z okolicznymi terenami, a także do jej lokalizacji w stosunku do innej, "górnej" części Stanisławia.
Historia Pierwsza wzmianka o tej osadzie pochodzi z 1274 roku, kiedy po układzie między książętami Władysławem Opolskim a Bolesławem Wstydliwym, ziemia na której znajdowała się osada, znalazła się w obrębie Śląska Oświęcimskiego.
W XIII wieku Stanisław Dolny był niewielką osadą z niewielką populacją. Jednakże, wraz z podziałem Księstwa Opolskiego między rodów książęcy, kwestia osadnictwa stawała się coraz bardziej aktualna. Brak pieniędzy u władz opolskich spowodował, że dworzan, urzędników i rycerstwo uposażano ziemią.