Część z nich stanowiły dzieła inspirowane utworami literackimi przeznaczone do wykonywania przed inscenizacjami dramatów takich jak Coriolan Heinricha Josepha von Collina (do którego Beethoven napisał uwerturę o tej samej nazwie, której prawykonanie nie miało związku z inscenizacją dramatu) czy Manfred George’a Gordona Byrona z muzyką Roberta Schumanna. Warto zaznaczyć, iż Beethoven planował skomponowanie uwertury koncertowej z udziałem chóru, w której jako tekst wykorzystałby poemat Friedricha Schillera Oda do radości. Utwór ten, ostatecznie bez udziału chóru znany jest jako Zur Namensfeier op. 115 i został wykonany w 1815 z okazji imienin Antoniego Henryka Radziwiłła. Liszt poprzedził uwerturę do cyklu pieśni chóralnych Les quatre élémens wierszem Alphonsea de Lamartinea Les Préludes. Przykładem uwertury koncertowej o inspiracji innej niż literacka są Hebrydy op. 26 Feliksa Mendelssohna-Bartholdyego związane z podróżą autora do Szkocji, Anglii oraz Włoch. Michaił Glinka w swoich uwerturach Jota aragońska i Noc w Madrycie jako pierwszy wprowadził folklor hiszpański do muzyki symfonicznej. Niels Wilhelm Gade w Echach z Ossiana nawiązywał do podań ludowych, co było typowe dla epoki.