mały|Mełamed z Podola (XIX wiek) Mełamed ( melamed, melamed) – nauczyciel w chederze, nierzadko także jego właściciel. Instytucja mełameda rozpowszechniona była zwłaszcza wśród Żydów Europy Wschodniej.
Do roku 1648 Zgodnie z nakazem sformułowanym w Księdze Powtórzonego Prawa, Żydzi mają obowiązek wpajania dzieciom podstaw tradycji judaistycznej. Stąd też już w Talmudzie pojawiają się wzmianki o zatrudnianiu nauczycieli.
Przed pogromami z lat 1648–1649 mełamedzi mieli dość wysoki status społeczny, zwłaszcza ci z terenów Polski. Później, po wyjeździe wielu z nich, mełamedami zostawały często osoby niezbyt kompetentne, niemogące znaleźć innego zajęcia.
Po roku 1648 Nauka w chederze opierała się na mechanicznym zapamiętywaniu materiału i łączyła się często ze stosowaniem kar cielesnych, odbywała się także w złych warunkach higienicznych (szkoła połączona była z domem ubogiego zwykle mełameda, a uczniowie przebywali tam niemal cały dzień), dlatego zawód ten nie cieszył się zbytnim poważaniem, mełamed nie mógł także liczyć na wysokie dochody.