Otrzymał tytuły doktora honoris causa Duquesne University w USA (1981), Akademii Pedagogicznej w Krakowie (1994), Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (1998), Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (2002), Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego w Kielcach (wówczas Akademii Świętokrzyskiej, 2005), Uniwersytetu Wrocławskiego (2007) oraz Uniwersytetu Opolskiego (2009), Uniwersytetu Gdańskiego (2009), Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie (2010), Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (2014) i Uniwersytetu Jagiellońskiego (2015).
Został honorowym obywatelem Sandomierza (2004), gminy Długosiodło (2006), Ostrowca Świętokrzyskiego (2008), Pułtuska (2008) oraz Warszawy (2015).
Wyróżniony Nagrodą Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury (2000), Nagrodą im. Profesora Hugona Steinhausa (2001) oraz Perłą Honorową Polskiej Gospodarki w kategorii nauka (2014).
Życie prywatne Pochodził z rodziny pieczętującej się herbem Lis. Był synem geologa Jana Samsonowicza oraz Henryki z Korwin-Krukowskich, członkini Polskiej Organizacji Wojskowej, a w okresie międzywojennym gimnazjalnej nauczycielki geografii. Miał starsze rodzeństwo: brata Andrzeja i siostrę Annę.