W ich rozwoju i wychowaniu bardzo ważną rolę pełni wczesna socjalizacja z różnymi przedmiotami i sytuacjami – zapoznanie psa z jak największą ilością nowych sytuacji najlepiej przeprowadzić do 16 tyg. życia szczeniaka. Potrzebują sporo ruchu. Berneńczyk ma dobrą pamięć i duży potencjał intelektualny.
Użytkowość Berneński pies pasterski obecnie jest hodowany jako pies rodzinny, pełni też rolę stróża. Sprawdza się w terapii chorych, pracuje z osobami niepełnosprawnymi. Nadaje się do szkolenia na psa towarzyszącego, tropiącego i ratowniczego – lawinowego oraz gruzowego. Ze względu na swoją wagę rzadko startuje w konkursach na sprawność i zwinność (agility), ale może brać udział w konkursach posłuszeństwa (obedience) i zaganiania.
Zdrowie i pielęgnacja Berneńskie psy pasterskie żyją średnio 6 do 8 lat, zatem krócej niż podobne rasy mające zbliżone rozmiary. Szczenięta rodzą się niekiedy z rozszczepem podniebienia lub zajęczą wargą.