Filolog Barbara Szargot zakwestionowała odczytywanie powieści jako propagującej tradycyjny konserwatyzm szlachecki, wraz z jego ideałami przywiązania do ziemi. Dostrzegła w niej nowe rozumienie rodziny widoczne w odejściu od myślenia w kategoriach rodu, patriarchatu, jak również w uznaniu kręgu przyjaciół za „rodzinę z wyboru”. W religijności Połanieckiego zauważyła liczne przesłanki zwątpienia i wahania. Szargot wskazała też na wszechobecność śmierci w dziele, nieustannie obecną, poczynając od śmierci Litki – podstawy połączenia się głównych bohaterów. Nowe rozumienie procesów literackich pozwala dostrzec w powieści nie manifest społecznego konserwatyzmu albo nieudaną powieść autora, lecz ogniwo rozwijającej się w XX wieku literatury polskiej, w tym jej związki z rozwijającą się literaturą biedermeieru, w której znaleźć można „małe” ideały i pragnienia bohaterów, w Rodzinie Połanieckich współistniejące już z nowymi trendami.